AFM: 'Inactief fonds moet van schap'

Zowel fondshuizen als banken moeten beleggingsfondsen niet meer aanbieden die te dicht bij de index blijven, maar waar wel een beheervergoeding voor wordt gerekend alsof het een actief gemanaged fonds is.

‘Want deze zogenoemde closet indexers of index huggers horen niet thuis op het schap van de bank.’

Dat zegt Theodor Kockelkoren, bestuurder van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), in een gesprek met Fondsnieuws over de toekomst van het fondsbeleggen in Nederland.

Het interview wordt woensdag gepubliceerd in de Fondsnieuws-special 'Outperformance en het nut van de benchmark'.

Hij wijst op wetenschappelijk onderzoek, waaruit blijkt dat fondsen die (te) dicht bij de index blijven en hoge kosten rekenen, slechter presteren dan de index.

Kockelkoren stelt dat closet indexers in de toekomst de ‘product goedkeuringsprocedures’ van de bank niet meer zouden mogen passeren.

‘De verantwoordelijkheid daarvoor ligt in de eerste plaats bij de fondsaanbieders en de distributeurs. Maar wij vinden dat wij de bevoegdheid moeten hebben om achteraf vragen te stellen waarom een dergelijk product wel door de productscreening is gekomen.’

Aanwijzing
‘Als een partij daarbij niet wil luisteren naar onze suggesties, dan moeten we een aanwijzing kunnen opleggen, of een last onder dwangsom. En als partijen het echt te bont maken, maar dan heb je het over de onderkant van de markt, dan moeten we een vergunning voor een in Nederland geregistreerd beleggingsfonds kunnen intrekken.’

Closet indexers liggen thans zwaar onder vuur. Indextrackers bieden een goedkoop en transparant alternatief, terwijl voor deze als actief gepresenteerde, maar in de kern passieve beleggingsfondsen forse beheervergoedingen worden gevraagd.

Volgens wetenschappelijk onderzoek moet wel 30 procent van de beleggingsfondsen onder deze categorie worden geschaard.

Dat deze fondsen tot dusver op grote schaal zijn aanbevolen aan klanten, komt omdat deze keuze door een bank mede afhangt van de (hoogte van de) provisie, onder meer in de vorm van distributievergoedingen.

Verzekeringssector
In de verzekeringssector zijn verzekeraars en adviseurs eerder al gezamenlijk tot een voorstel gekomen om een wettelijk provisieverbod in te stellen.

Minister De Jager van Financiën heeft daar al positief op gereageerd. Kockelkoren zegt dat de AFM graag wil dat de beleggingsmarkt zich bij een dergelijk verbod aansluit.

Zo gaat het provisieverbod in 2012 in Groot Brittannië voor adviseurs en vermogensbeheerders in. Italië is er al toe overgegaan. Bovendien verwachten wij een zuiver marktmodel, waarin de klant aan de voorkant betaalt voor het advies dat hij krijgt.’

In de fondsindustrie wordt aangevoerd dat een verbod op de distributievergoeding in de invoering van een adviesfee door banken ertoe leidt dat klanten aan de onderkantvan de markt van advies kunnen worden uitgesloten, omdat deze te duur wordt.

Kockelkoren stelt daar tegenover: ‘Klanten betalen het nu ook, zij het via de achterdeur van provisies en bovendien gaat het bij beleggingen niet om mensen met een kleine portemonnee.’

Provisieverbod
De AFM kan een provisieverbod voor de beleggingsmarkt niet afdwingen. Dat moet geschieden bij wet. De minister van Financiën heeft al te kennen gegeven dat hij die kant op wil en met voorstellen zal komen.

Kockelkoren verwacht van een dergelijk provisieverbod een kwaliteitsverbetering in de adviespraktijk.

In de relatie tussen fondsaanbieders en distributeurs (in casu banken, verzekeraars en vermogensbeheerders) bestaat de praktijk van de kickback – de distributievergoeding die fondshuizen betalen om hun producten bij de bank op het schap te krijgen.

Deze distributievergoeding is in de loop der jaren sterk gestegen, zonder een direct aanwijsbare reden. Doordat aanbieders van indexproducten deze niet aan de bank betalen, is de heersende praktijk dat banken eerder beleggingsfondsen dan indexproducten adviseren.

Klantbelang
‘Wij stellen als AFM vast dat het opvallend is dat heel weinig passieve fondsen bij banken op het schap liggen en in de gesprekken tussen adviseur en klant geadviseerd worden. Dat roept de vraag op of het klantbelang daarmee wel gediend is.’

Kockelkoren bepleit in dat verband dat distributeurs, zoals banken, overgaan tot een volledige open architectuur, waarin producten worden geadviseerd op basis van objectieve kwaliteitscriteria en op basis van het specifieke klantbelang.

De grootbanken stellen dat een verbod op de distributievergoeding grote implicaties heeft voor het heersende businessmodel. Maar Kockelkoren is ook van dit argument niet onder de indruk. ‘Werkt een bank nu voor zijn businessmodel,of voor zijn klanten?’

Level playing field
Nu is het zo dat enkele banken experimenteren met open architectuur, zoals SNS Bank op het terrein van hypotheken, terwijl Van Lanschot Bankiers
de kickback teruggeeft aan de klant en een vaste beheervergoeding vraagt.

‘Maar het is waar, er is nu geen sprake van een level playing field. Vaak begrijpen klanten ook niet waarom ze zouden moeten betalen voor advisering’, zegt Kockelkoren.

‘Daarom bepleiten wij dat de markt in zijn geheel die slag gaat maken. Dat betekent dat, na een overgangsperiode, de distributievergoeding wordt afgeschaft en dat men allemaal tegelijk overgaat tot het adviesfee model.'

'Wij denken dat dit leidt tot een zuivere marktstructuur, waarin het klantbelang de prioriteit krijgt die het verdient.’

Bron: Fondsnieuws