Miljarden voor reddingsplan Euro

De Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stellen 720 miljard euro beschikbaar om zwakke eurolanden voor een bankroet te behoeden. Daarnaast schiet de Europese Centrale Bank (ECB) deze landen te hulp met de aankoop van staatsobligaties. Dit pakket noodmaatregelen van nooit eerder geziene omvang, moet de rust op de financiële markten herstellen.

De Europese ministers van Financiën bereikten het ‘historische akkoord’ maandochtend na bijna elf uur vergaderen, net voor de beurzen in Azië opengingen. Dat was een de uiterste deadline: de vrees bestond dat zonder overeenstemming de euro en de beurskoersen vandaag verder onderuit zouden gaan. Demissionair minister De Jager: ‘Er dreigt een grote brand in heel Europa. Dat móet je voorkomen.’

De EU draagt vijfhonderd miljard euro bij aan het Europese stabiliteitsmechanisme, zoals het reddingspakket officieel heet. Het gaat om zestig miljard euro aan leningen voor eurolanden in grote problemen. De Europese Commissie leent dat geld op de internationale kapitaalmarkt, met als waarborg de reserves in haar begroting. Landen die hier een beroep op doen, worden verplicht zwaar te bezuinigen. De rente op de lening is dezelfde die het IMF zou vragen.

Onvoldoende

Omdat zestig miljard onvoldoende is om alle zwakke eurolanden te helpen, besloten de eurolanden tevens 440 miljard euro aan garanties beschikbaar te stellen. Met deze garanties kan een land in problemen alsnog zelf een lening verkrijgen. Ook hier geldt dat de aanvrager aan strikte voorwaarden (sanering van de overheidsfinanciën) moet voldoen. Het IMF is bereid garanties ter waarde van 220 miljard euro te verstrekken.

Europees Commissaris Rehn (economische zaken) toonde zich tevreden na afloop van de vergadering. ‘De beste en belangrijkste beslissingen neemt de EU altijd diep in de nacht.’ Ook De Jager was blij met het resultaat. ‘Een heel stevig pakket dat vertrouwen zou moeten wekken bij de financiële makten.’

Volgens De Jager bedraagt het Nederlandse aandeel in de garanties 26 miljard euro. De minister noemde dit ‘een relatief bescheiden bedrag’. Hij wees erop dat na de bankencrisis in 2008, het kabinet voor tweehonderd miljard aan garanties gaf. De Jager verwacht dat de Tweede Kamer zal instemmen met het akkoord.

Afgelopen vrijdag namen de leiders van de eurolanden al het principebesluit over een noodfonds voor zwakke eurolanden. De crisis in Griekenland – dat 110 miljard euro noodleningen kreeg om zijn schulden af te betalen – sloeg steeds meer over naar landen als Spanje en Portugal. Wat dreigde was een systeemcrisis als eind 2008, waarbij banken en landen omvallen omdat de financiële markten hen niet meer vertrouwen.

Verdeeld

De ministers van financiën die het stabiliteitsfonds zondag moesten uitwerken, bleken echter verdeeld. Een voorstel van de Europese Commissie ging Duitsland, Nederland en Finland te ver. Zij vreesden voor een blanco cheque, de situatie waarin de Commissie de leningen of garanties zou regelen en de eurolanden moesten betalen.

Onder druk van Berlijn en Den Haag zijn er verschillende waarborgen ingebouwd. Landen kunnen in principe ‘nee’ zeggen tegen het verstrekken van een garantie. De Jager erkende echter dat alle eurolanden worden geacht mee te doen.

Naast de hete adem van de markten, voelde de EU-landen ook druk van de Verenigde Staten. In telefoongesprekken zondag met de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Sarkozy, drong president Obama aan op ‘daadkrachtige maatregelen’. Wereldwijd worden de beurzen geraakt door de twijfels bij beleggers of Europese landen als Griekenland, Spanje en Portugal hun schulden wel kunnen afbetalen.

Discipline

De ministers besloten verder de budgetdiscipline in de EU aan te scherpen. Spanje en Portugal komen binnen enkele weken met aanvullende bezuinigingsmaatregelen om hun begrotingstekorten sneller terug te dringen. Volgende week presenteert de Commissie voorstellen om in te grijpen bij EU-landen als hun beleid niet spoort met de Europese afspraken over gezond financieel besluit.

Tevens wordt het toezicht op de financiële sector verstevigd. Ook kredietbeoordelaars, die met hun rapportcijfers voor landen de financiële onrust afgelopen weken aanwakkerden, moeten aan strengere regels voldoen. Verder wil de EU banken laten meebetalen aan de kosten van de crisis.

Bron: Volkskrant