Topbanken veranderen straks in nichespelers
Nederland krijgt kleinere banken en verzekeraars. Ook lagere bonussen en veel meer bufferkapitaal.
Banken voelen straks versterkt toezicht, intern van hun commissarissen en daarbuiten van bijtende waakhonden De Nederlandsche Bank (DNB) en Autoriteit Financiële Markten (AFM). Maar die ingrepen zijn geen waterdichte garantie.
Zolang VS, India, Brazilië en Azië beleggers en banken niet strakker muilkorven, broeit een crisis die de open Nederlandse financiële sector binnen enkele jaren in het rood zet. Dus is wereldwijd, of minstens in Europa, bescherming van instellingen en consumenten nodig.
Die lessen zijn na drie weken te trekken uit de openbare gesprekken met veertig betrokkenen bij de parlementaire commissie-De Wit, waarvan het rapport in april verschijnt. De commissie onderzoekt de kredietcrisis, maar ook de val van ABN Amro en Icesave. Ingrepen moeten het vertrouwen bij consumenten herstellen.
Dat de IJslandse toezichthouder, vlak voor het faillissement van internetbank Icesave de tekorten kon verzwijgen – net als de Belgen bij Fortis en de Britten over de wankele RBS de lippen op elkaar hielden – leert DNB-president Wellink dat zijn naïviteit van tafel moet en dat goed toezicht alleen door een grensoverschrijdende Europese waakhond uit te voeren is. En dat de financiële wereld „extreem complex is geworden”.
Wijzer geworden, moet DNB meer macht krijgen. DNB veranderde al van koers. Nadat Wellink het in 2007 nog ongepast vond drie belagers van ABN Amro te weigeren (’we zijn geen cowboys’), trok hij na kritiek op zijn DNB in 2008 al een grotere broek aan toen Icesave Nederlandse spaarders dreigde te duperen. Juridisch mocht het misschien niet, zei hij, maar sla zeer agressief van je af, was zijn opdracht.
Minister Bos (Financiën) wil na de kredietcrisis, en ondanks waarschuwingen van bankiers als Wilco Jiskoot, kleine, gespecialiseerde banken. „We moeten niet overal in de wereld meer bij de topbanken willen horen. Ook in nichemarkten kun je bij de top horen”, zei Bos, die sinds 2007 voor een slordige €70 miljard belastinggeld banken en verzekeraars uit de brand hielp, maar de hoofdpijn van recessie nog voelt. De minister eiste en kreeg een kleinere balans, zoals bij het staatsgesteunde ABN Amro, ING en Aegon.
Wellink erkende dat hij de werking van de bonuscultuur had ’onderschat’. Inmiddels zijn die bonussen bij de ’Bos’-banken beperkt en belooft de bankensector nog meer beterschap.
Desondanks is de commissie geïnteresseerd in de vraag wie er nu schuld had.
Eensgezind was de conclusie onder gehoorden: de Amerikaanse kredietverstrekking. Die borrelde sinds de jaren negentig als vervaarlijke lava het internationaal verknoopte bankwezen binnen.
DNB waarschuwde sinds 2004 voor de gelijkenis van de kapitaalbubbel met de internetbubbel. „Maar ik vond geen gehoor, ook niet bij toezichthouders”, zei Wellink afgelopen week. Dus had Wellink meer moeten doen, vonden gehoorde bankiers.
Maar waar vroeger, zei voormalig ABN Amro-bestuursvoorzitter Kalff ,,een enkel woord” van Wellink tegen bankiers volstond, zag hij een nieuwe kaste bestuurders komen, die slechts luisterde naar juristen. En die vonden dat je niet hoefde te luisteren, omdat de te ruime Nederlandse toezichtsregels andere interpretaties toestaan. Die regels, toegelaten door de Tweede Kamer, worden nu aangescherpt.
Het kabinet en DNB claimen als reactie ,,als eerste en enige in de wereld” nu al hogere kapitaaleisen te stellen. Opsplitsen van Nederlandse banken zal bovendien niet meer gebeuren, zo trok de DNB-president zijn les. Sinds de crisis zijn meer regels voor commissarissen, bestuurders en interne controles opgetuigd.
Voormalig AFM-voorzitter Docters van Leeuwen waarschuwde de Tweede Kamer al voor de klaagzang van bankiers over veel en complexe regels, en dat de toezichtskosten zo oplopen. Dat de politiek jaren terug zelf de teugels had laten vieren, heeft Nederland weinig goeds gedaan, liet hij doorschemeren.
Bron: Telegraaf
